Volgens de overlevering kwamen de eerste sinaasappels met de karavanen van
Alexander de Grote (356-323 v.Chr.) naar het oostelijk deel van het
Middellandse-Zeegebied. De Arabieren teelden de bittere sinaasappels als
sierplant en met de uitbreiding van de islam bereikte zij ook Spanje, waar zij
bekend werden onder de naam Sevilia-sinaasappels.
De recente geschiedenis van de sinaasappel in Europa begint aan het eind van de
18de eeuw, toen een geestelijke in Carcagente bij Valencia de eerste commerciële
sinaasappelgaard aanlegde. De resultaten waren zo bemoedigend dat er al snel
meer aangeplant werd. Binnen enkele jaren werd 3000 ha braakliggende grond geïrrigeerd
en met sinaasappelbomen beplant. Aan het begin van de 19e eeuw was de
oppervlakte al vertienvoudigd en tegenwoordig strekken de citrusplantages zich
langs de Middellandse-Zeekust uit van Catalonië tot Andalusië. In de
provincies Valencia en Murcia worden de meeste citrusvruchten geteeld. Door de
grote verscheidenheid aan soorten kan men van oktober tot juli oogsten. Van alle
landen ter wereld kweekt Spanje het grootste aantal verschillende soorten, die
zich onderscheiden in houdbaarheid, kleur, sappigheid, geur en smaak. Bekend
zijn de verschillende navelsinaasappels: Navel, Navelina, Newhall en Navel-Late
danken hun naam aan de duidelijk zichtbare navel op de plaats waar de bloem
heeft gezeten. In Valencia kweekt men ook satsuma’s, pitloze clementines met
donker, zoetig vruchtvlees en mandarijnen. De pitloze, iets platte satsuma’s zijn vaak populairder dan de
mandarijnen. Verder groeien hier citroenen en limoenen.
In de provincie Valencia zijn citrusplantages zo ver het oog reikt. De Arabieren
brachten de verfijnde irrigatietechniek met behulp van kanalen (acequias) mee.
Behalve sinaasappels kweken de fruittelers hier ook andere citrusvruchten,
waaronder diverse soorten mandarijnen, clementines en satsuma’s. De
citrusvruchten worden met de hand geoogst. Om het werk te vergemakkelijken heeft
men de laatste jaren vooral laagstam bomen aangeplant. De helpers brengen de
vruchten in plastic manden naar de vrachtwagen. De kwetsbare vruchten worden overgeladen in
stapelbare kratten. Er gaan verscheidene tonnen in een vrachtwagen. De kratten
worden zorgvuldig ingeladen en vastgemaakt. Dan rijdt men zo snel mogelijk naar
de overslagplaats, want de markt eist verse waar. Terwijl in de boomgaarden
zowel mannen als vrouwen werken, is het sorteren en inpakken in de fabrieken
vaak typisch vrouwenwerk. De verse citrusvruchten gaan meteen in kratten naar de
vooral Europese afnemers. Veel telers exporteren ook naar overzeese gebieden.
Wanneer in de lente de sinaasappelbomen in bloei staan, is de lucht vervuld van
een betoverende geur. Het is dan ook niet vreemd dat de kuststrook ten zuiden
van Valencia wel Costa del Azahar ('kust van de oranjebloesem') wordt genoemd.
Er zouden matrozen zijn die de geur tot op een afstand van tien zeemijlen van
Valencia kunnen ruiken. De Romeinse geleerde Plinius roemde in zijn Naturalis
historia de geneeskracht van de sinaasappel. Volgens de Chinese overlevering
brengen de altijdgroene bomen hun eigenaar geluk. Ook voor de Moren speelde de
boom met zijn welriekende bloesem een belangrijke rol. Een sinaasappelboom was
een van de drie essentiële elementen voor de vormgeving van hun tuinen, naast
kleurige mozaïeken en klaterende fonteinen. Oranjebloesems hadden niet alleen
een decoratieve functie. Ze werden ook gebruikt tijdens religieuze plechtigheden
en voor de bereiding van gerechten. Zo zwoeren de Joden en de Arabieren bij de
geneeskrachtige en opwekkende oranjebloesemhoning. De bloesem van
de sinaasappelboom ( el naranjo ) is een symbool van geluk. Daarom
dragen Spaanse vrouwen azahares in hun bruidsboeket of in hun kapsel. De
afbeelding van oranjebloesem vertegenwoordigt op Arabische dobbelstenen de hóógste
waarde! In de aromatherapie, een moderne alternatieve geneeswijze, heeft men de harmoniserende en opwekkende eigenschappen van oranjebloesem
herontdekt. Midden tussen de sinaasappelgaarden wonen heeft dus zijn
voordelen.
Terug
